(Video) Pipiruda yortusu gagauzlarda hem bulgarlarda: yaamur çaarması adeti

(Video) Pipiruda yortusu gagauzlarda hem bulgarlarda: yaamur çaarması adeti

Foto Gagauz Köşesi — YouTube kanalın videosundan

Hederlez ayın 14 gagauzlar hem bulgarlar Ay Tanası anȇrlar. Bu gündä Pipiruda adetini bakȇrlar. Bu ilkyaz yortusunun baş neeti – zengin bereket için şükür etmäk. Tabiattan meyva hem zarzavat zebelliini istemäk.

Bu gündä ilerdän herbir yaşayan punktunda, şindi sa siirek neredä genç kızlar evdän evä gezerlär. Komrat kasabasının yaşayanı Anna Frankoglo getirdeer akılına, nicä o hem kumaları herbir evin kapu önündä çalardılar adet türküsünü. Pipirudacı kızçaazlar oynarmışlar horu, angısının ortasında gelin durarmış. Herbirin başında sa pipiruda çiçäändän örülü feneţlär. Anna Frankoglo buncak yıl geçtiktän sora hep taa tutȇr akılında türkünün laflarını:

“Pipiruda-ruda, pipiruda-ruda

Yaz da geldi geçti, yaz da geldi geçti,

Papşoycuklar büüsün, boodaycıklar büüsün

Pipiruda-ruda, pipiruda-ruda

Yamurcuklarn yaasın, bereketlär olsun

Papşoycuklar büüsün, boodaycıklar büüsün”.

Ev çorbacıykası yıslarmış pipirudacıları suylan da verärmiş onnara oloy, yaa, süt, kaymak, kaşkaval. Uşakların yanında varmış torba, oloy hem süt için sa maasuz kap. Unu verärmişlär elektä. Pipirudacıların birisi, aktarıp unu torbasına, tukurlarmış elää geeri çorbacıykanın tarafına. Elään düştüünä görä annarmışlar, nesoy olacȇk yılın berekedi: tepesi üstü düşärsä — yıl olacȇk bereketli, dibi aşaa düşärsä — kıtlık olacȇk. Kimi küülerdä elää tukurlarmış kendisi çorbacıyka.

Bu gündä yımırta vermää olmaz, çünkü o yaamurlan bilä tolu getirsin var nasıl. Buna gagauzlar inanarmıştılar da kuralı bozmazmıştılar. Pipiruda  adetini yaptıktan sora pipirudacılar Germançuyu yaparmıştılar.

“Germançu, Germançu, gidäsin da getiräsin bir kap bulut. Da yaasın yaamur. Kırlarda bereket olsun, çayırlarda ot büüsün”, — bu laflarlan pipirudacılar dizärmiştilär Germanţuyu, annader Anna Frankoglo.

Germnçuyu dereyä kolverdiktän sora evä dönärmiştilär.

“Ama yolda mutlaka yaamur bizi tutardı. Hepsimiz islanardık”, — söler A.Frankoglo.

Büük yaşta karı gücener, ani adet bu günä çoyunda küülerdä, kasabalarda etişmedi. Onu artık may bakmȇrlar. Yıl-yıldan unudulȇr, batȇr.

“Prost ani üüretmedik uşaklarımızı hen unukalarımızı. Bizi üürettiydilär mamularımız. Ama şindi uşaklar yapmayacȇklar bunu bana kalsa. Ama Allaha dua etmää lääzım. İleri klisä kapalıydı, ama insannar bu adetleri kullanardılar. Ba germançu, ba başka bişey yapardılar. Allaha dua edärdilär, yalvarardılar ona. Bunu bütün üreklän, bütün inannan yapmaa lääzım”, — urgulȇȇr A.Frankoglo.

Kiyatlarda gagauz adetleri için açıklanȇr, ani Pipiruda herbir küüdä hem kasabada başkalaşȇr. Nicä bu  yortuyu bakardılar Kazayakta videoya 80-inci yılların sonunda çıkardı küüyün yaşayanı, Moldovanın üülen tarafında ilk operatorların biri Aleksandr Fazlı.

Meraklı çekimneri internetta bulup siiretmää var nasıl. Onnarın biri bu:

 




Источник grt.md

İlgili statyalar

Çiftçilik bakannıında açıkladılar, nesoy belli ediler suuk hava büümnerdä

Moldovada hava durumunu gözledän uzmannarın ayazlar için haberlemesindän sora Gagauziyanın çiftçileri şüpeli, nasıl büümnär atladaceklar iisik temperaturaları. Malez erkenki abrikos, mindal kem kirez.  Baaların kesmesi hem meyva başçaların budalaması şansora başarıldı, da şindiki vakıt abrikos, mindal hem kirez fidannarı açerlar. Ama ayazlar var nasıl zarar getirsinnär meyva aaçlarına, haberledi Gagauziyanın çiftçilik bakannıın başı Andrey Dimitroglo. O nışannadı, ani hepsi çiftçi çorbacılıklarına verildi haber, ani temperaturalar minusa var nicä düşsünnär, haberledi Gagauz Radiosu. «Fidannar donmasın deyni kimi maasuz işlär yapılacek. Ama onnarın donmamasına da engel olmaa pek zoor olacek. Ama hep okadar çorbacılıklar hazırlanȇrlar da savaşaceklar korumaa bu meyva soylarını. Taa…

Çiftçilär Baurçi küüyüdän bereket için: “Beklediimizdän taa az olacek. Ama nekadara görecez yakında”

1800  ektar toprak  Baurçu  küüyün  çiftçi çorbacılıı işleer. O Çadır  dolayın en  büük  çiftçi  çorbacılıı  sayılȇr. Çorbacılıın  başı  haberledi, ani az yamur  yaadı  bu  yıl. Kırcılar şüpelenerlär, ani  bu  yıl az bereket  toplayacȇklar. Gagauziyanın  çiftçi  çorbacılıında durum biraz zor. Uzmannarın laflarına görä, bitki  ayların süresindä  yamur  pek  yaamadı, kuraklık  duyulȇr. Tarlaları  kimi erlerdä  üçüncülä enidän ektilär. Baurçi  küüyün çorbacılıında en çok ekili güzlük tenelär, papşoy, semeçka hem keten. Kurmun öndercisi Aleksandr Karapirä umutlanȇr, ani yaamurlar olacȇklar hem vereceklär  kolaylık  zengin  bereket  toplamaa. «Durum  zor. Yaamur yok. Bu  ilkyazın  besledik  topraa biraz. Bekleriz yaamur  yaasın. 100 %, ani  bereket taa aaz…

Ayozlu Nikolay günündä Baurçuda yaşayannar kutladılar küüyün 210 yıldönümünü

Çiçek ayın  22-dä Baurçu küüyün yaşayannarı  klisä kurbanını  nışannadılar. Nicä  diişildi  küü insannarın  bakışına görä, üürendi  Oleg Duloglo. Baurçu  küü   kuruldu 1812  yılda,  Lunguţa  derenin yakınnarında. Bu gözäl  bir küü, neredä  yaşayannar  koruyȇrlar  hem ilerlederlär kendi  adetlerini. Klisä kurbanını  Baurçu küüyün  yaşayannarı  bakêrlar  çiçek  ayın  22-dä,  Ayozlu Nikolayın  günündä.  Onnar nışannadılar,  ani  küü  ii tarafa  diişildi.  Insannar, küü kuvetleri, hepsi barabar bunun için  çalışȇrlar. «Bizim  küüdä çok gözäl  yollar yapıldı, çok  aaç  dikildi, bütün  klisedä  düzmäk  işleri oldu».   «Sevinmelik  olsun  gençlerä dä, uşaklar  hepsi  gitti. Ne işlemää, ne kazanmaa, hepsi kahırlanêr, bu iki yılda  hepsi  diişildi».   «Hepsini  kutlêȇrım,…

“Tek ödemäk için” kanon kabledildi: hepsi satıcılarda olacek kassa apparadı

2023-cü yıldan iş adamnarı lääzım olacek kassa apparatlarını kullansınnar. Gagauziyanın Halk Topluşu “Tek ödemäk için” kanonu kabletti. Deputatlar seslerini verdilär kanon için, ani 2023-cü yılın yanvarin 1-dän iş adamnarı yok nicä kassa apparatlarsız işlesinnär, eni yıldan onnarı lääzım olacek satın almaa. Deputat Aleksandr Tarnavskiy belli etti, ani iş adamnarın var vakıdı hazırlanmaa eni kurallara. Bakannık komiteti sa teklif eder kanon girsin kuvedinä bu yılın mart ayından, ondan sora, nicä bu iniţiativa Halk topluşun oturuşunda kabledilecek. Aleksandr Tarnavskiy sa sayȇr, ani bu ekonomika agentlerinä zor olacek    şindi kassa apparatlarını satın almaa. ALEKSANDR TARNAVSKİY, GHT deputatı: “Bizim komisiyamız çıktı tekliflän bu kuralları…

Kıpçak küüyü kabletti cektän kaçan Ukraina vatandaşlarını

Geçän dinnenmäk günnerindä Kıpçak küü kabletti Ukraina vatandaşlarını, angıları uşaklarınnan kaçtılar cenktän, brakıp evlerini, ana devletini. 25 insan erleştirildi Kıpçak küüyün soţial merkezindä. Anna geldi Odessa kasabasından. Onnan barabar taa birkaç insan geldi Moldovaya. Onnar danıştılar volontörlara, nedän sora onnarı yolladılar Kıpçak küüyün soţial merkezinä. “Biz burada geceledik. Pek ii koşullar. İdik, duş aldık. Televizor, kuhnä var. Hepsi var. Biz şükür ederiz hepsini”, — söledi Anna. Anna haberledi, ani sınırda brakȇrlar geçsinnär sade karılar hem uşaklar. Adamnar sa18 yaşından 60 yaşınadan kalȇrlar Ukrainada. “Adamnar kendi karılarını sınıradan getirerlär. Kim maşınasız,  yayan sınırı geçerlär. Burada onnarı senselelär yada volontorlar karşılȇrlar. Uşakları…