Zavalı Gagauz Dilimiz! Hem zaametä, hem da harcanan paraya yazık!

Zavalı Gagauz Dilimiz! Hem zaametä, hem da harcanan paraya yazık!

Gagauziya hem gagauz halkı çoktan beklärdi, ani gelecek o gün, da Gagauziyamızın devlet, saalık, üüredicilik hem kultura kuruluşların duvarlarında peydalanacek gagauzça yazıları tabliçkalar. Gagauz küülerin hem sokakların adları yazılaceklar GAGAUZÇA.

Zavalı Gagauz Dilimiz! Hem zaametä, hem da harcanan paraya yazık!

Da te etiştik o günä. Yapıldı hem asıldı 314 tabliçka (Komrat rayonunda – 174, Çadır rayonunda – 140). Valkaneş rayonu için da 63 tabliçka yapılêr. Ama tabliçkalara ilk bakışta sevinmelik erinä can acısı peydalandı. İş genä sayılsın deyni yapılmış.

Taa ilk peydalanan yazılarda bir tepä orfografiya hem stilistika yannışlıkları. Lafların maanası yannış kullanılmış. Haliz gagauzça lafları türlü uydurma laflara diiştirilmiş.

Bunu patretlerdän da görersiniz. Yapalım sade bir kısa analiz.

Alêrız lafı “upravleniye”, ani girdi gagauz dilinä hem temelleşti orada rus dilindän. Nelär salt yapılmêêr o lafı diiştirmää deyni? Onu yazdılar (hepsi fotolar var!) müdürlük ta, bakannık ta, başbakannık ta şindi kurum da.

Zavalı Gagauz Dilimiz! Hem zaametä, hem da harcanan paraya yazık!

Hadiyin bakalım gagauz dilindä sadä “kurum” lafın maanasını, ölä nicä biz bileriz, hem nicä vererlär onu bilinmiş hem tanınmış bilim insannarı:

Kurum – I. заносчивость, важность, чванство. II. сажа, нагар, копоть. (ГАЙДАРЖИ Г.А., КОЛЦА Е.К., ПОКРОВСКАЯ Л.А., ТУКАН Б.П.. Гагаузско-русский-молдавский словарь. // «Советская энциклопедия» // Москва, 1973 г., с.298).

Onuştan, «управление» lafı, angısını istedilär yazmaa burada gagauzça lääzım olsun “kuruluş”“kurmaa” lafından geler, ama diil “kurum”, ani geler «заносчивость, важность, чванство» laflarından. Küsmeyin, ama açan gagauz dilini bilmeerlär, bölä olêr!

Zavalı Gagauz Dilimiz! Hem zaametä, hem da harcanan paraya yazık!

Sanmêêrım, ani bu işlär maasuz yapılêr. Sayıklêêrım, ani onnarın yapılması baalı “kurum” lafın gagauz dilindä I. maanalarınnan. Zerä biz, “Ana Sözü” gazetası olarak, oldu 29 yıl bu işleri için yazêrız, yardım için elimizi uzadêrız. Ama işidän yok, işitmää isteyän yok, elimizdän yardımı kabledän yok. Bizi saymêêrlar, barliim halkımızı hem Gagauz Dilini saysınnar hem acısınnar.

Akademi hem, poet Todur ZANET, Gagauziya Millli Gimnanın avtoru

Not. Patretlär alındı gagauzinfo.md saytından, da redakţiyamız tarafından işlendi.

 

Источник anasozu.com

İlgili statyalar

Gagauz Respublikasının erinä Gagauziya Başkanı Romıniyayı ayırdı

2021-ci yılın Harman ayın (avgust) 19-da gagauzlar Gagauz Respublikasının kurulmasının 31-ci yıldönümü kutladılar, ama kutlamalara Gagauziya Başkanı İrina VLAH katılmadı. Respublikamızın yortusunu kutlamak erinä Canabisi o günü Romıniyaya gitti. Hem diil yalnız, ama kendisinin sol (osa saa mı?) elinnän hem Bemol Retail kuruluşun Direktorlar Sovetinin başınnan Kiril GABURİÇlän. Gagauziyanın ofițial yortular kalendarindä Harman ayın (avgust) 19-zu – hem Gagauz Respublikasının hem da halkın birleşmäk günü. Nesoy birleşmä için laf var nicä gitsin, açan gagauz halkınnan birliktä olmasına hem birleşmesi erinä o gündä Gagauziya Başkanı Romıniyaya ayırdı. Bileriz, ani kan su olmaz! Herbir halkın kendi kanı var. Gagauziya Başkanının da. Gagauz…

Ana dilimizi başka dillerä kurban etmeyelim!!!

64 yıl geeri 1957-ci yılda iyül ayın 30-da bizim ana dilimiz – gagauz dili kabletti ofiţial yazısını. Bu olay açtı geniş yol dilimizin hertarafça ilerlemesinä! Büün bizdä, gagauzlarda, büük yortu! Kutlêêrım hepsimizi! Ama yok nicä nışannamayım onu da, ani bu 64 yılda ilerlemäk erinä, dilimiz kaybelmäk kertiinä etişti. Nicä oldu da kabletmişkän yazımızı, angısı dädularımızda yoktu, dilimizi şkolada üürenärkän, onun temelindä avtonomiyayı kurmuşkan, onu korumayı zakonnara yazmışkan, bu hala geläbildik? Çıkış bir – yannış dil politikası! Kimin tarafından? Büünkü gündä hem geçmiştä avtonomiyanın başında durannarın. Kim büün bunun için cuvapçı? En ilkin Başkan hem Bakannık komiteti – bu onnarın borcu…

Bu zakonu kabletmärsak ölä nicä lääzım, başka hiç bir şans istoriya bizä vermeycek!

“Gagauz dilini kurtarmak için” Zaknonun cümne incelemesi (video burada: https://www.youtube.com/watch?v=hlZW0V6s85k) Kırım ayın (dekabri) 19-da Gagauziya Halk Topluşunda oldu “Tombarlak masa” toplantısı, neredä incelendi “Gagauz dilini kurtarmak için” Zaknon proektı, angısını hazırladılar hem 2017-ci yılın Kirez ayın (iyün) ayında insanın önünä çıkardılar GHT deputatları Elena KARAMİT (Avdarma küüyü), Ekaterina JEKOVA (Çöşmä küüyü) hem Mihail JELEZOGLU (Kiriyet küüyü). Zakon proektını açıklarkana, onun avtorları bildirdilär, ani Halk Topluşuna sürerlär bu Zakonu o üzerä ki “Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyanın kurulma günündän 22 yıl geçtiktän sora, şüpeyä alınêr onun kurulmasının baş uuru – gagauzların özelliklerini korumak hem milli isteyişlerini erinä getirmäk, dili hem milli kulturayı zenginneştirmäk”.…

Todur Zanet: bän yazêrım onu, neyi duyêrım, hem ölä, nicä duyêrım!

Poet, yazıcı, dramaturg, aaraştırmacı, folklorcu, rejisör, sţenarist, publiţist, çevirici. Gagauz Milli Gimnanın avtoru. 30-dan zeedä türkü peetlerini yazdı. Hazırladı hem çıkardı 10 kiyat, onnarın arasında peet toplumnarı, annatmak yazıları, pyesalar, bilim-aaraştırma enţiklopediyası, uşaklar hem şkola için kiyatlar. “Bucaan dalgasında” tele- hem radio programaların redaktoru olarak, “Teleradio Moldova” için gagauz dilindä 200-dän zeedä avtorluk programası hazırladı. “Ana Sözü” gazetanın baş redaktoru. Todur ZANETin 55-ci yıldönümünä karşı bizim korespondent lafetti bu pek talantlı hem cümneyä çalışmada kendi zaametini saymayan insannan onun yaşaması, yaratmaları hem ana dilimiz için. – Canabinizin yaratmaları pek çeşitli, ama, genä dä açıklayın, onnarın angıları maasuz hem özel duygularlan…

Başımızın belası – yalancı tukannar

Bän pek severim bulgar halkını, onnarın dilini hem kulturasını, adetlerini hem sıralarını ama hiç bir kerä onnarın işinä karışmêêrım hem yollarında köstek koymêêrım. İnanêrım, ani onnar pek akıllı hem candan zengin insannar. Küülerimizdä hem kasabalarımızda yaşayan bulgarlara biz tukan deeriz. Bu diil ayıp ya da prost bir laf. Bu laf sadä gösterer, ani o insan yaşêêr gagauzların arasında. Ama kendi küülerindä yaşayan bulgarlara biz da bulgar deeriz. Onun için bunu ölä kabledin. Büün kısa bir sözüm var tukannar için. Ama diil hepsi tukannar için – sadä miskin hem yalancılar için. Zerä tukannarın arasında da, nicä da herbir milletin arasında, var…


İnsannarın cuvapları: