Aaçlık kurbannarı mezarlardan baarêrlar!

Aaçlık kurbannarı mezarlardan baarêrlar!

AAÇLIK KURBANNARI MEZARLARDAN BAARÊRLAR! (60 YIL GEERİ GAGAUZLARA KARŞI SOYKIRIMI (GENOŢİD) YAPILDI)

Altmış yıl geeri 1946-1947 yıllar kışı Sovet Sistemasının tarafından gagauzlara karşı zorlan aaçlık yapıldı. Bununnan gagauzların soykırımı (genoţidi) başladı. Aaçlıın ardına lagerlär, Sibirä kaldırılmak, erindä kurşuna urmak geldi. Bütün bu hayarsızlıklar gagauzların 40% zorlan mezarlara soktu. Ukraynada bulunan sa Bolboka (Kotlovina) küüyünün 60% insannarını (sade aaçlık!) biçiti. Düşünün kendiniz: bu küüdä 5500 candan 3300 (ÜÇ BİN ÜÇÜZ) aaçlıktan ölmüş. Aala gagauzum! Aala. Bunnar senin duumamış yazıcıların, türkücülerin, bilgiçlerin, resimcilerin, gelecään. Aala zerä, açan küülerimizin üstündän ölüm borannarı geçärdilär, açan insannar aaçlıktan fidannarın kabuklarını kemirärdilär, kedileri hem köpekleri iyärdilär, halkımıza, insanımıza HİÇ BİRİCİİ yardıma gelmedi. Ecel gagauzları kosaylan biçärdi. Ayozlar da etiştirämärdilär cannarı sepetlerä toplamaa, zerä o sepetlär pek tez dolardı. Ayozlar da buna şaşardılar. Büün, 60 yıldan sora, kimä sa o titsi günnär masal gibi geler, ama bu masal diil. Bu GAGAUZLARIN sancısı, XX-ci üzyılda bizim en büük tragediyamız. Zerä olmaydı 1946-1947-ci yılların aaçlıı, olmaydı 1949-cu yılın gagauzların Sibirä kaldırılması, büün bizim sayımız artık bir milionu geçeceydi. Bu olmasın deyni, bizä karşı SOYKIRIMI (genoţid) yaptılar. Hem yaptıklarını da bu günädän saklêêrlar.

Bu saklamakta gagauz büükleri da pay alêrlar. Büünkü gündä ne eski kuvet, ne da enisi bu kara yıldönümünü  dünneyä tanıtmaa deyni hiç bişey yapmadı. O kara belanın kara yıldönümünü hiç esaba almaa da istämeerlär. Ko bu onnarın günahları olsun.

Bu soykırımı genä olmasın deyni o uzak 1946-1947-ci yıllarda olan güç olayları unutmayalım lääzım. 1946-cı yılda Bucak topraklarında büük bir kurak oldu. Nicä da olsa o bereket, ani vardı eteceydi ki insan kıştan çıksın. Ama o bereketi da insandan zorlan aldılar. Gagauzların çoyu aaçlıktan öldü hem diil salt gagauzların.

Nicä bu başladı? Elbet ki izin yukardan geldi. Esaba alarak onu, ani 1946-cı yılın Devlet planını (265 bin ton ekin) Moldova tamannayamayacek SSRBnın (Sovet Soţialist Respublikaları Birlii) Ministerlik Soveti hem VKP (b) Merkez Komiteti 1946-cı yılın Kirez (iyün) ayın 26-da kabletti karar Moldova planını 160,9 bin tona kadar indirmää. Ama bu da yannıştı. Harman ayın (avgust) 19-da kablediler eni karar – Moldova 72 bin ton ekin hazırlasın.

Bu da çoktu. Bukadar ekin insanda yoktu. Kuvetä izmet edän “palilär”, evdän-evä gezip, başladılar süpürmää hepsini ne vardı. Aktarardılar samannıkları, kara sıır hem hayvan aullarını, tavannarı hem maazaları. Delim-deşik edärdilär duvarları, patları, erleri. Hepsini neyi bulardılar – süpürürdülär. Bunun sonucu oldu o, ani Ceviz ayın (sentäbri) çeketmesindä başladı aaçlık. Aaçlık getirdi distrofiyayı.

Moldovada kuvettä bulunannar hem erindeki “çorbacılar”, Moskvanın önündä kendilerini ii taraftan göstermää deyni, 1946-cı yılın Canavar ayında (oktäbri) yapılan Komunist Partiyasının plenumunda baarardılar hem eri koparardılar, ani Respublikada planın salt 64% tamannandı. Prokurorlara, daavacılara hem milişiyaya verildi izin “nezdatçiki i sabotajniki”lerä karşı en sert kuvetlän davranmaa.

Bu davranmanın sonu: ofişial dokumentlerä görä bütün Moldovada aaçlıktan en aazdan 115 bin kişinin ölmesi gösterildi. Bu sayıya lääzım eklemää o insannarı, ani aaçlıktan öldülär gagauz küülerindä, zerä bu küülerdä toplu mezarlarda gömülän ölülerin sayısı ofişial dokumentlerdä esaba alınmadı. Bu kara sayıya lääzım eklemää o insannarı da, ani gidärdilär Ukraiynaya bir trofa ekmek aaramaa deyni. Çoyu onnarın öldülär Ukraynanın Livovskaya, Stanislavskaya, Çernoviţkaya bölgelerindä.

Bizä geler, ani ofişial dokumentlerdä verilän ölülerin sayısını en aazdan İKİYÄ, ya da ÜÇÄ büültmää lääzım. Ama burada da verilän belgilär sırtımızı tikennendirer. Bakın ne yazêr Kaul uezdın saalık bölümün başkan yardımcısı ZALİZNİK 1947-ci yılın Büük ayın 15-dä (yanvar) belgidä, ani yollandı Kişinöva:

Valkaneş rayonu: Distrofiya 1-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   3880 5/I/1947 – 10/I/1947   –   4126  Distrofiya 2-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   1478 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2994 Distrofiya 3-cü durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   694 5/I/1947 – 10/I/1947   –   986 Baymaklı rayonu: Distrofiya 1-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   1474 5/I/1947 – 10/I/1947   –   7250

Distrofiya 2-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   635 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2317

Distrofiya 3-cü durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   275 5/I/1947 – 10/I/1947   –   1835

Kongaz rayonu: Distrofiya 1-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   2508 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2994 10/I/1947 – 15/I/1947   –   3251

Distrofiya 2-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   2353 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2762 10/I/1947 – 15/I/1947   –   2855

Distrofiya 3-cü durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   2186 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2032 10/I/1947 – 15/I/1947   –   2482

Taraklı rayonu: Distrofiya 1-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   1852 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2452 Distrofiya 2-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   400 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2200

Distrofiya 3-cü durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –   428 5/I/1947 – 10/I/1947   –   698  Çadır rayonu:  Distrofiya 1-ci durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –  2680 5/I/1947 – 10/I/1947   –   2981 10/I/1947 – 15/I/1947   –   2659

Distrofiya 2-ci durum 25/X25/XII/1946 – 5/I/1947   –  1400 5/I/1947 – 10/I/1947   –  2001 10/I/1947 – 15/I/1947   –   1513

Distrofiya 3-cü durum 25/XII/1946 – 5/I/1947   –  200 5/I/1947 – 10/I/1947   –   628 10/I/1947 – 15/I/1947   –   771

Esap alêrsınız mı nicä büüyer şifralar. Sade bir Allaa biler bu kara sayının içindän kaç can kurtuldu. Şindi aaçlıı annadan kara hem titsi dokumentlerin çoyu açıldı.  O dokumentlär insannarın insansızlıı için annadêrlar. Ama tekrar söleerim: KAÇ KİŞİ AAÇLIKTA ÖLDÜ bu saklı. Neçin acaba? Korku mu var, osa başka iş mi?

Bana kalsa aslının üzä çıkmasını istämeerlär. Zerä bu genoşid yapannarın evlat boyları taa kuvettä. Esap sormasından korkêrlar.

Ama genä genoşid olmasın deyni sıra geldi esabı sormaa.

Bän danışêrım Gagauziya Başkanına, onun yardımcılarına, Gagauziya Halk Topluşuna Tekliflän: AAÇLIK KURBANNARINA, SOVET SİSTEMASI TARAFINDAN YOK EDİLÄN GAGAUZLARAKomratta, GHT hem Başkannık binası önündä bir ANMAK TAŞI KOYMAA.

UNUTMAYIN: AAÇLIK KURBANNARIN KEMİKLERİ MEZARLARDAN BAARÊRLAR!!!

Todur ZANET, yazıcı, aaraştırmacı, Gagauz Milli Gimnanın avtoru

Источник anasozu.com

İlgili statyalar

Büün Gagauziyada “Aaçlık kurbannarını Anmak Günü”

Gagauziya Halk Topluşu deputatlarının Elena KARAMİTin hem Ekaterina JEKOVAnın danışmasına görä Gagauziya Halk Topluşu 2019-cu yılın Canavar ayın (oktäbri) 15-dä aldı karar, ani her yılın Canavar ayın (oktäbri) 19-da Gagauziyada“Aaçlık kurbannarını Anmak Günü” bakılsın. Gagauzların istoriyasında 1946-1947 yıllarında Sovet rejımının  tarafından gagauzlara karşı zorlan yapılan aaçlık – bu gagauzların en büük tragediyasıdır, zerä bu aaçlık gagauzların yarısından çoyunu mezarlara soktu (bak: http://anasozu.com/gagauzlara-karsi-yapilan-aaclik-genitidin-70-ci-kara-yildonumu-hem-o-genotidin-buunku-sonuclari/). Onuştan biinnärlän kabaatsız aaçla kurban olan insannarımızı analım. Topracıkları ilin olsun! Источник anasozu.com

Video: 1946-1947 yılların  aaçlık kurbannarın aanmak günü

Gagauziyada canavar ayın 19-da 1946-47 yıllarında aaçlık kurbannarın anmak günü bakılȇr. Bu aaçlık, istoriklerin laflarına görä, Moldovanın üülen tarafı için hem gagauzlar için oldu en büük bela yılları. O zamannar aaçlıktan savaştı insan bütün Moldovada, ama ölüm bu zarardan 10 kat taa zedäydi. Gagauziyada aaçlık kurbannarın anmak günü 2019 yılından bakılȇr. Ofiţial statistikaya görä 1946-47-ci yıllarda Moldovada aaçlıktan yakın 200 bin kişi öldü. Laf gider o insannar için, kimin ölümnük dokumendindä sebep distrofiya yazılı. Ama istoriklär sayȇrlar, ani kurbannarın sayısı taa da zeedä. Sade 1947 yılın küçük ayın 15-dän respublikada 208 941 distrofiyadan hasta insan sayıya koyuldu. En pek bundan zararlandı…

Video: Aaçlik kurbanarını anmak eri Kazayak küüyündä

Tutalım aklımızda da hiç unudulmasın o kara sayfalar 1946-47 yIllar      gagauzların  istoriyasında.  Kazayak  küüyündä 2012 yılda  düzüldü  çasovna, angısı getirer insannarın aklılarına o zoor aaçlık vakıtlarını hem kurbannarını. Aaçlık 1946-47 yıllarda — kara vakıt gagauzların halkına deyni. Aaçlık  aldı  binnärnän insanın yaşamasını, insannar diil lääzım unutsunnar o zoor, çirkin vakıtları. Kazayak küüyündä erdä, neredä 1946-47  yıllarda gömülüydü insannar, angıları öldülär aaçlıktan, 2012 yılda  yapıldı çasovna. Üç binä yakın insan gömülü o erdä. Kazayak  küüyün klisenin  popazı  Nikolay  Formuzal nışannadı, ani  çasovnenin düzülmetisinä hepsi küülülär katıldılar. O nicä bir ayozlu  er Kazayak küüyünä deyni. İstorik  Kazayak  küüyündän  Födor Kılçik  sayȇr,  ani  şindiki  vakıtta insan, angısı görmemiş, geçirmemiş…

Çeşmäküüyündä Aaçlık kurbannarını Anmak Memorialı açıldı

2020-ci yılın Canavar ayın (oktäbri) 19-da, “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anmak Günü”ndä, Çeşmäküüyündä açıldı Aaçlık kurbannarını Anmak Memorialı. Memorialın erindä bulunêrlar kardaş mezarlar, nereyi 1946-1947 yıllarda aaçlıktan ölän bir binä yakın çeşmäküülü gömüldü. Bu Memorial olması için Çeşmäküüyü Soveti birebir aldı karar 2020-ci yılın Hederlez ayın 25-dä, “Genç gagauz yazıcılar Birliin” Cümne Birlii başının Alla ÇERNİOGLUnun (Alla Büük) danışmasına görä (bak: http://anasozu.com/cesmakuuyunda-1946-1947-yillarda-olan-aacliin-kurbannarina-anmak-kompleksi-kurulacek/) hem o karara küüyün primarı Sofiya JEKOVA da yanı oldu. Bu Memorialın olması için çok zaamet etti Çeşmäküüyündän Gagauziya Halk Topluşu deputatı Ekaterina JEKOVA. Çeşmäküüyündä Aaçlık kurbannarını Anmak Memorialı açılışına toplandı o kara günneri geçirän hem o günneri…

Ozaman bizi dizçä koyamadılar

Onbeş yıl geeri, 1990-cı yılın Canavar ayın (oktäbri)  25-29 günneri arası bizi, gagauzları, savaştılar, dizçä koyup, yok etmää bu er üzündän. Ozaman, Kişinêuda kuvettä bulunan naţionalistlär gagauz halkının üstünä volontörları yolladılar. Ofiţial neet birdi: Gagauz halkının kurduu Gagauz Respublikasını yok etmää. Ama aslı neet başkaydı: gagauz küülerini yıkıp yakmaa, gagauz halkını da yok etmää bu dünnedän. Herliim ozaman Gagauz Republikasında yaşayan insannar (gagauzlar, bulgarlar, moldovannar, ruslar, ukrayinnär, çingenelär h.b.) birleşmäydilär,  kendi vatanını korumaa deyni bire-bir kalkmaydılar, bu iş aslıya çıkaceydı. Moldova Pravitelstvosu 1990-cu yılın Canavar ayın (oktäbri) 23-dä kabletti bir Karar, angısına görä iki gündän sora gagauzların üstünä 30 bindän…


İnsannarın cuvapları: