Çiçekleri bişeysiz baaşlamaa hem ufak sürprizlär yapmaa utanmayın

Çiçekleri bişeysiz baaşlamaa hem ufak sürprizlär yapmaa utanmayın

Bütündünnä karıların Gününä karşı gazetamıza musaafir oldu Gagauziyanın hem Moldovanın anılmış jurnalistı, Gagauziya Radio hem Televideniye gözledici Komitetın predsedateli Ekaterina TERZİ-BARLADEAN. Canabisi işleer  IPNA “Teleradio Moldova” televideniye kanalın Gagauziyada maasuz korespondentı hem “Vesti Gagauziyi” gazetasınnan işbirliindä bulunêrı.

– Ekaterina, 1989-cu yılda Moldovanın devlet universitetına oldu bir maasuz nabor – jurnalistika fakultetına bir grupa genç gagauz kabledildi. Onnarın arasında sän da vardın. Sän grupaya nicä düştün?

– Halizdän bän istärdim olıym biologiyada bilim insanı. O üzerä Kişinev devlet universitetın biologiya fakultetına girmää istärdim. Taa ileri da istärdim olmaa yurist. Ama orayı girmää pek zordu. Bän herkerä bilärdim, ani insan içindä işleyecäm hem savaşacam onnara iilik yapmaa.

– Da sanêrsın, ani jurnalistikaylan bunu yapêrsın mı?

– Yapêrım. Taa şkoladan jurnalistikaya girdim. Şkolamızda vardı bir bibliotakacı Nina İlarionovna DUMİNİKA. O yapardı türlü konferenţiyalar da deyärdi, ani bän onnara reţenziya yazıym. Bän da yazardım.

Açan girämedim biologiya fakultetına bän buluştum Mariya Vasilyevna MARINEVİÇlän, o bana annatı, ani jurnalistikaya maasuz bir gagauz grupası alınêr hem teklif etti orayı girmää. Te ölä bän jurnalistikaya geldim.

– Bitirdin jurnalistikayı da döndün Gagauziyaya.

– Bän vardı nicä kalıym Kişinevda, vardı nicä gidiym Minska yada Sahalinä. Ama bän pek cuvapçı hem esaplı bir insanım. Gagauziya beni yolladı üürenmää, onuştan döndün Gagauziyaya. Da ilktän başladım işlemää Komrat televideniyasında. Orada vardı sadä bir usta jurnalist Anna HARLAMENKO. Bän işlärdim programaların redaktoru.

– Gagauz dilindä mı?

– Diil. Bän evdä gagauzşa lafetmärdim. Bobam deyärdi, ani bän lääzım islää biliym rusçayı, zerä lääzım yapmaa karyera. Gagauzçayı işidärdim dädumdan hem babumdan. Dädum bizimnän lafedärdi rusça da. Ama babu sadä gagauzça. O bizä gagauzça – biz da ona rusça.

– Şindi durum nicä?

– Gagauzlarda bir laf var: “Kan su olmaz”. Geçti yıllar da genä dilimä döndüm. Büün Komrat universitetında gagauz dilini üürenerim.

– Komrat televideniyasında kaç yıl işledin?

– 2002-ci yıladan. Sora geçtim IPNA “Moldova 1” televideniye kanalına da oldum bu kanalın Gagauziyada maasuz korespondentı. Korespondent olarak yapêrım “Moldova 1” televideniye hem radio kanlları için haberleri hem gagauz dilindä süjetları.

– Gagauziya için haberleri, taa doorusu – dooru haberleri, Moldova televideniyasına vermää deyni pek zor.

– İlktän bana zordu. Ama açan bän annadabildim onnara aslısını hem doorusunu – pek kolay oldu. Şindi haberlerim dooru efirä giderlär.

– Bän bilerim naşêy o jurnalistika. Bilerim naşey o jurnalistika televideniyada: ya yollardaysın, ya montajdaysın. Evä hiç vakıt kalmêêr. Sän karıysın. Var evin, kocan hem uşakların. Onnara vakıt bulêrsın mı?

– Açan bän üürenärdim yaptım bir intervyu anılmış gagauz jurnalistkasınnan Anna JEKOVAylan. Te nicä siz bana sorêrsınız, bän da ona hep ölä sordum. Canabisi bana ölä cuvap verdi: “Benim uşaklarım gazeta podşivkalarının üstündä büüdülär”. Bän düşündüm: “Allahım, nicä bölä var nicä olsun! Onnar uşak, uşaklıını duysunnar lääzım”. Geçti yıllar da benim uşaklarım alfavitı kompyuterın klaviaturasından üürendilär.

Bizim bu işimiz diil salt serbest zamanımızı alêr, ama bütün ömürümüzü alêr. Onuştan pek önemli, ani ayledä seni annasınnar. Saa olsun kocam, uşaklarım – beni annêêrlar.

Benim iki çocuum var. Büüyü Stepan 8 yaşında, küçüü Anton da 4,5 yaşında. Görerim ani uşaklar vakıtsız kocalanêrlar. Onnar isteer, ani taa çok onnarlan bulunıym. Bän da savaşêrım: onnarlan şaşki, futbol oynêrım, bilä lalangı yapêrız. Ama iş – iştir. Onu da lääzım yapmaa. Açan annêêrım, ani serviç ayleyä artık zarar getirecek, bulêrım kuvet, işi brakıp, ayleyä dönmää.

– Sän çok yıl jurnalistikadaysın. Angı materialın sana deyni en paalı oldu?

– Çok var. Bän hazırladım hem tiparladım bir material “Vesti Gagauziyi” gazetasında bir karı için – Mariya İvanovna KUZNEŢOVA. O materialı zordu yazmaa, zerä o insan bana deyni pek yakındı. Yazamardım. Geçti günnär da bir günü annadım, ani yazmaa hazırım – oturdum da pek hızlı yazdım o materialı.

Sora bir materialı herkerä aklımda tutêrım: Kongazda var bir aylä. Onnarda 6 uşak var. Hepsi uşakların duuma günü ayın 13-çü. Bu aylä için ORT, STS hem NTV kanalarında annatmaa için biz oradan kolegalarımıza yardımcı olduk.

Taa bir materialı aklımda tutêrım. Komratta pınarları paklamak için “Moldova 1” televideniyasına süjet hazırlardık. Bizim operator Anatoliy UNGUREANU, pınarın dibindän gökü çıkarmaa deyni, pınar içinä indi, bän da onu kameraya çıkardım açan o pınardan çıkardı. Şaşılacek bişeydi.

– Jurnalistikada angı janraları seversin.

– İleri hepsi janralarda işlemää sevärdim. Şindi taa çok savaşêrım insannarı annatmaa. Bunun için da uygun olan janraları kullanêrım. Hem hiç bir kerä unutmêêrım Canabinizin sözlerini, ani “insannan lafedärkana önemli onu seslemää hem işitmää”. Bu laflarınızı kendimä kural olarak aldım.

– Saa ol, bana deyni bu sevgili hem duygulu sözündür. Sän düşünmeersin mi o insannar için ayırı bir kiyat çıkarmaa?

– Sanêrım bu da olacek. Ama lääzım vakıt hem para.

– Ekaterina, sän Gagauziya Radio hem Televideniye gözledici Komitetın predsedateliysin. Üstünä bir tepä laf düşer. Kimär kerä kötü laflar da. Bunnara sän nicä dayanêrsın?

– Gözledici Komiteta bän açık gözlän gittim. Gittim, zerä annêêrım, ani GRTda durumu diiştirmää lääzımdı. Bilerim nicä bunu lääzım yapmaa. İstedim GRTnın dolayında raatlık bir durum kurulsun. Kimsey köstek koymasın.

– Gözledici Komitetta bu kuvet var mı?

– Var, zerä Komitetın azaları üürenik hem akıllı insannar. Onnar annêêrlar, ani işlär lääzım diişsin. Onuştan da GRT başına ayırdılar insanı, ani biler nicä bunu yapmaa. Taa bir kerä urgulêêrım, ani GRTnın büünkü predsedateli Anna HARLAMENKO işini biler. Siz kendiniz da görersiniz.

– Jurnalist olarak canın çeker mi kimär kerä öndercilerä yakar soruş sormaa?

– Bän konfliktlı insan diilim. Ama, eri geldiinän, bölä soruşları koymaa sakınmêêrım.

– Ekaterina, biz lafederiz seninnän Bütündünnä karıların Gününä karşı. Sän, karı olarak, açıklasana: ne lääzım yapsınnar adamnar, ani karıları sevindirsinnär hem kısmetli yapsınnar?

– Siz bir kerä dediniz, ani “gagauz adamnarı bir kerä, bekim, deerlär “seni severim” da sora bütün yaşamasınnan, işlerininnän göstererlär, ani severlär”. İsteerim bundan vazgeçmeyäsiniz.

Var bir laf, ani “adamnar bakışlan severlär, karılar da kulaklan”. İlktän bu, bekim, dooru. Ama yıllar geçtiynän, biz da başlêêrız “bakışlan sevmää”. Onuştan işlerinizlän sevginizi gösterin. Da biz da görelim, ani biz sizä lääzımız, görelim, ani bizi severlär.

Unutmayın çiçek baaşlamaa diil sade Baba Marta ayın 8-dä hem duuma Günündä, ama başka, yortulu olmayan, günnerdä da. Çiçekleri bişeysiz baaşlamaa hem ufak sürprizlär yapmaa utanmayın. Yalpak laf söläyin. İnsannarın önündä hem evdä metedin. Taa sık söläyin, ani bizi seversiniz. Hepsimizä da kısmet olsun. Aylelär dolu olsun. Raatlık olsun.

– Bän da Canabinizi hem hepsi karıları Bütündünnä karıların Gününnän kutlêêrım. Saalık hem uzun ömür hepsinä. Kısmetli, sevgili hem sevän olun. Sizi sevsinnär hep kucakta taşısınnar.

Yazdı Todur ZANET

 

Источник anasozu.com

İlgili statyalar

Todur Zanet: bän yazêrım onu, neyi duyêrım, hem ölä, nicä duyêrım!

Poet, yazıcı, dramaturg, aaraştırmacı, folklorcu, rejisör, sţenarist, publiţist, çevirici. Gagauz Milli Gimnanın avtoru. 30-dan zeedä türkü peetlerini yazdı. Hazırladı hem çıkardı 10 kiyat, onnarın arasında peet toplumnarı, annatmak yazıları, pyesalar, bilim-aaraştırma enţiklopediyası, uşaklar hem şkola için kiyatlar. “Bucaan dalgasında” tele- hem radio programaların redaktoru olarak, “Teleradio Moldova” için gagauz dilindä 200-dän zeedä avtorluk programası hazırladı. “Ana Sözü” gazetanın baş redaktoru. Todur ZANETin 55-ci yıldönümünä karşı bizim korespondent lafetti bu pek talantlı hem cümneyä çalışmada kendi zaametini saymayan insannan onun yaşaması, yaratmaları hem ana dilimiz için. – Canabinizin yaratmaları pek çeşitli, ama, genä dä açıklayın, onnarın angıları maasuz hem özel duygularlan…

Başkan lääzım olsun çorbacı, diil politikacı!

Gagauziya Başkanına baamsız kandidat Ruslan GARBALI – işini, dostluu, acızgannıı bilän hem cana yakın bir adam 2015-ci yılın Gagauziya Başkannına kandidatlar çok oldu. Ama onnarın arasına çıktı bir adam, angısını politikada, sansın, hiç birisi may bilmäzdi. Orta yaşta hem kıvrak boylu. Açık bakışlı hem açık sözlü. İşini hem dostluu bilän. Acızgan hem cana yakın. Hepsi bu laflar onun için – Gagauziya Başkanına baamsız kandidat Ruslan GARBALI için. Ruslan Petroviç, Canabiniz ansızdan karar aldınız Gagauziya Başkanına kandidat olmaa. Neçin taa ileri kendinizi bu uurda denämediniz? Taa ileri bölä bir fikir bana hiç gelmäzdi, zerä, sanardım, ani kuvettä olan kişilär Gagauziyanın işinä…

Bän herkerä liderdım hem hiç bir zaman cuvapçılıktan korkmadım

Gagauziya Başkanına baamsız kandidat Aleksandr STOYANOGLO – ömür için, zanaat hem ana tarafı için Bän sıradakı bir gagauz aylesindä büüdüm Canabiniz Komratta duudunuz. Ozamankı Gagauziyadakı küçüklüünüzdän neyi aklınızda tutêrsınız? Bişey önemli benim küçüklüümdä olmadı. Bän, nicä da hepsi uşaklar, sadää hem şkolaya gittim, sportlan ilgilendim, türlü krujoklara gittim. Bän duudum hem büüdüm sıradakı bir gagauz aylesindä. Anam-bobam sabahtan avşamadan iştäydi. Onnar beni pek sevärdi. Anamnan-bobam üürettilär beni iilikçi olmaa hem biri-birinä saygı gütmää. Onnar benimnän pek hodullanardılar. Bu iş ta bana, başarılı olmaa deyni, ihlam verärdi. Bän şkolada islää üürenärdim. Üülendän sora da, başka çocuklarlan bilä, sokakta futbol oynardım. Futbola…

Bununnan Gagauziya avtonomiyası biter da kimä sa memä hem BULGAR-GAGAUZ avtonomiyası geler

İki yıl geeri 2016-cı yılın Baba Marta ayın 1-dä Gagauziya Halk Topluşun gündeliindän savaştılar geçirmää soruşu “Svetlıy küüyünä Kortenul Nou küüyünü eklemää” (bak: http://anasozu.com/yildirim-haber-gagauziyanin-daalmasi-birlesmektan-baslayacek-gagauziya-erina-bulgar-gagauz-yada-gagauz-bulgar-avtonomiyasi-mi-geler/), ama ozaman bu iş aslıya çıkarılamadı. Kortenul Nou küüyündä 72% bulgar yaşêêr. Ama Gagauziyadan BULGAR-GAGAUZ avtonomiyası yapmaa deyni savaşmaklar bununnan bitmedi. O gündän beeri Gagauziyaya iki yılın içindä sıravardı bulgarların küülerini hem kasabalarını eklemää savaştılar. Gagauziyanın kalesinin duvarlarına tarannarlan durmamayca urmaa başladılar. 2018-ci yılda bu urmalar artık durmamayca olêr. Bitkisi için biz yazdıydık 2018-ci yılın Baba Marta ayın 21-dä (bak: http://anasozu.com/maamila-surat-unionistlerdan-kurtalmak-aslisi-gagauzyiayi-bulgar-gagauz-avtonomiyasi-yapmak/). Ondan sora sandık, ani biraz raatlayacez. Ama olmadı. Geçmedi iki afta da Gagauziyanın kalesinin duvarını…

Zavalı Gagauz Dilimiz! Hem zaametä, hem da harcanan paraya yazık!

Gagauziya hem gagauz halkı çoktan beklärdi, ani gelecek o gün, da Gagauziyamızın devlet, saalık, üüredicilik hem kultura kuruluşların duvarlarında peydalanacek gagauzça yazıları tabliçkalar. Gagauz küülerin hem sokakların adları yazılaceklar GAGAUZÇA. Da te etiştik o günä. Yapıldı hem asıldı 314 tabliçka (Komrat rayonunda – 174, Çadır rayonunda – 140). Valkaneş rayonu için da 63 tabliçka yapılêr. Ama tabliçkalara ilk bakışta sevinmelik erinä can acısı peydalandı. İş genä sayılsın deyni yapılmış. Taa ilk peydalanan yazılarda bir tepä orfografiya hem stilistika yannışlıkları. Lafların maanası yannış kullanılmış. Haliz gagauzça lafları türlü uydurma laflara diiştirilmiş. Bunu patretlerdän da görersiniz. Yapalım sade bir kısa analiz. Alêrız…


İnsannarın cuvapları: